Δεν έχω ασχοληθεί ιδιαίτερα με documentaries ούτε έχω παρακολουθήσει τηλεοπτικά προγράμματα. Όμως είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω τον David Αttenborough σε διάφορα προγράμματα όπως το Life on Earth, το Planet Earth καθώς και το τελευταίο, Attenborough's Ark.
Δεν θα αναφερθώ αναλυτικά στον άνθρωπο και στο βιογραφικό του, το έχουν κάνει άλλοι πολύ καλύτερα. Θα σταθώ μόνο σε μερικά σημεία. Είναι ο άνθρωπος που έφερε την τέχνη και την φύση στην τηλεόραση, για το BBC ο λόγος, όταν διεύθυνε το κανάλι. Αρνήθηκε υψηλότερη θέση προκειμένου να κάνει τις δικές του παραγωγές, παραγωγές που όχι μόνο τράβηξαν την προσοχή, ανέβασαν την τηλεθέαση, έκαναν γνωστό παγκοσμίως το κανάλι και τον ίδιο, αλλά προκάλεσαν και πολλές αντιδράσεις, θετικές και αρνητικές. Είναι γεγονός ότι υπηρέτησε 60 χρόνια το είδος που λάτρεψε, τον πλανήτη γη. Χρησιμοποίησε καινοτόμες τεχνικές για να καταγράψει με τον πιο συναρπαστικό τρόπο το θέμα του. Όταν για παράδειγμα γύριζε την ζωή των εντόμων, χρησιμοποίησε για πρώτη φορά την τεχνική του time-lapse. Υπάρχουν φυτά και αράχνες που επίσης φέρνουν το όνομά του, όπως blakea attenboroughi, prethopalpus attenboroughi κα.
Θεωρείται από τους Βρετανούς ένας από τους εθνικούς τους θησαυρούς. Πρόσφατα, εξ ου κι η αφορμή να γράψω το κειμενάκι αυτό, του ζητήθηκε να συμπεριλάβει στην «κιβωτό» του τα δέκα έμβια που θα έσωζε, αν μπορούσε, από εξαφάνιση. Αυτό το επεισόδιο είδα και για ακόμη μία φορά, όχι μόνο τον θαύμασα, αλλά και τον ζήλεψα αφάνταστα.
Διάλεξε τα πιο σπάνια, τα πιο όμορφα, τα πλέον απειλούμενα όντα. Ανέδειξε τον κίνδυνο που διατρέχουν αυτά τα ίδια, καθώς και τις επιπτώσεις στο περιβάλλον της εξαφάνισης τους.
Επίσης ανέδειξε και τόνισε την αφοσίωση κάποιων ανθρώπων, επιστημόνων και μη, στην υπηρεσία προστασίας των εν λόγω όντων, τον αγώνα που δίνουν πολλές φορές με κίνδυνο της ζωής τους. Δουλεύουν νύχτα-μέρα ανώνυμα, αθόρυβα, χωρίς προβολή, κάτω από το νερό, σε ανήλιες σπηλιές, σε δάση για την διάσωση π.χ. ενός λιλιπούτειου βατράχου, μιας πεταλούδας, ενός σπάνιου πιθήκου, ενός πουλιού. Δεν θα τα ονομάσω όλα γιατί είναι μέρος του ενδιαφέροντος του προγράμματος σε περίπτωση που θελήσετε να το παρακολουθήσετε.
Η αγάπη του για τη φύση, οι γνώσεις του, η αγωνία του, η εξαιρετική παρουσίαση δεν σ' αφήνουν αδιάφορο. Είσαι μαγεμένος μ’αυτό που παρακολουθείς και παράλληλα αισθάνεσαι ένοχος για την αδιαφορία και άγνοια του κόσμου με τον οποίο συγκατοικείς τον πλανήτη Γη. Ο David Attenborough έχει μεγάλη αγωνία για το μέλλον του. Μια αγωνία που έμμεσα, δείχνοντας σου την ομορφιά του, σου ζητάει να πάρεις θέση, να σταματήσεις να μένεις αδιάφορος.
Σε μία πρόσφατη συνέντευξη είπε ότι το μέλλον της ζωής στη Γη εξαρτάται από το αν εμείς ενεργήσουμε, από την ικανότητά μας να δράσουμε: "The future of life on earth depends on our ability to take action. Many individuals are doing what they can, but real success can only come if there's a change in our societies, and our economics, and in our politics. I've been lucky in my lifetime to see some of the greatest spectacles that the natural world has to offer. Surely we have a responsibility to leave for future generations a planet that is healthy, inhabitable by all species." Πρέπει δηλαδή να αλλάξουν οι πολιτικές και οι οικονομίες μας αν θέλουμε να παραδώσουμε αυτόν τον πλανήτη στα παιδιά μας άθικτο για το μέλλον.
Η σύμπτωση της θέασης με την διεξαγωγή των ευρωεκλογών, η αφορμή για το προβληματισμό μου. Είναι μοναδική ευκαιρία, πριν ο καθένας από μας ψηφίσει, να σκεφθεί ποιος και ποια παράταξη θα εγγυηθούν την σωστή προσέγγιση στο περιβάλλον. Ποιος θα θελήσει σοβαρά να στρέψει την προσοχή μας στο θέμα και ποιος μοιράζεται τέτοιου είδους ανησυχίες. Πολλοί από μας συχνά καταναλωνόμαστε σε φιλοζωικές στάσεις που κυρίως προσθέτουν στην persona μας, αλλά μας λείπει η βούληση και η θέληση για ουσιαστική αντιμετώπιση του περιβάλλοντος. Συνήθως εξαντλείται το θέμα με αποσπασματικές και περιστασιακές αποφάσεις, για να έχουμε ήσυχη την συνείδηση μας. Δεν υπάρχει το πλαίσιο συλλογικών και συνδυασμένων δράσεων ευαισθητοποίησης του κοινού, ενημέρωσης, δημιουργίας περιβαλλοντικής συνείδησης. Σε ότι αφορά την ενεργειακή πολιτική, έχει δοθεί κάποια προτεραιότητα, περιορισμένη όμως, μια και χρήζει άμεσα η αντιμετώπισή της. Υπάρχει συνήθως αντίδραση γέλωτος αν τολμήσεις να μιλήσεις για απειλούμενα είδη χλωρίδας και πανίδας. Παρόμοια θεωρούνται ελάσσονος σημασίας ως θέμα. Δεν αναδεικνύεται η σπουδαιότητα τής συμμετοχής του κοινού στο ευρύτερο γεωφυσικό και οικονομικό περιβάλλον. Χρειάζεται εγρήγορση, φαντασία και το κυριότερο αγάπη για ότι άλλο ζει γύρω μας, είτε το γνωρίζουμε είτε το αγνοούμε. Χρειάζεται απαίτηση και βούληση για ένα πλανήτη με μέλλον.
Θα ξαναγυρίσω στον David Αttenborough. Παιδί ακόμη, του σύστησαν το βιβλίο του John Gould, εκείνου του εμπνευσμένου ανθρώπου που σχεδίαζε πουλιά χωρίς ποτέ να τα έχει δει ζωντανά: "Throughout his professional life Gould had a strong interest in hummingbirds. He accumulated a collection of 320 species, which he exhibited at the Great Exhibition of 1851. Despite his interest, Gould had never seen a live hummingbird. In May 1857 he travelled to the United States with his second son, Charles. He arrived in New York too early in the season to see hummingbirds in that city, but on 21 May 1857, in Bartram's Gardens in Philadelphia, he finally saw his first live one, a Ruby-throated Hummingbird."
Αν σε καλέσουν, παιδί ακόμη, να στρέψεις την προσοχή, να δεις γύρω σου, να μη δεις εγωιστικά μόνο τον εαυτό σου, αν το κάνουν με τρόπο ευφάνταστο και αισθητικά γοητευτικό, δεν μπορεί παρά να αναπτύξεις τη σωστή σχέση ζωής με το περιβάλλον. Αυτό έκανε και κάνει ακόμη, παρά τα 88 χρόνια του, ο David Αttenborough.
Μουσική, φωτογράφηση, μοντάζ, τεχνολογία για να δεις γύρω σου, να δεις το άλλο, το ταπεινό, το σπουδαίο, το άγνωστο, αυτό που είτε ο άνθρωπος, θελημένα ή μη, είτε η ίδια η φύση, αφάνισαν ή απειλούν να εξαφανίσουν. Ένα οπτικοακουστικό δημιούργημα που προκαλεί εξαιτίας της ομορφιάς του την συνείδηση σου.
